ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG NƯỚC SÔNG ĐỒNG NAI GIAI ĐOẠN 2020-2024

Tóm tắt

Nghiên cứu thực hiện đánh giá chất lượng nước mặt sông Đồng Nai giai đoạn 2020-2024 thông qua việc kết hợp chỉ số chất lượng nước (Water Quality Index - WQI) và phân tích thành phần chính (Principal Component Analysis - PCA). Dữ liệu quan trắc được thu thập tại 20 vị trí đại diện trên toàn lưu vực, với tần suất 8 đợt/năm, bao gồm 14 thông số lý - hóa và kim loại nặng. Kết quả tính toán WQI cho thấy chất lượng nước sông Đồng Nai nhìn chung dao động từ mức trung bình đến tốt (WQI: 72 - 96), với xu hướng cải thiện rõ rệt theo thời gian, đặc biệt trong các năm 2023, 2024. Tuy nhiên, một số vị trí hạ lưu và khu vực chịu áp lực đô thị, công nghiệp vẫn ghi nhận suy giảm cục bộ, cho thấy nguy cơ ô nhiễm chưa được kiểm soát triệt để. Phân tích PCA xác định được 5 thành phần chính trong mùa khô và 4 thành phần chính trong mùa mưa, lần lượt giải thích 71,897% (mùa khô) và 70,601% (mùa mưa) tổng phương sai của bộ dữ liệu. Kết quả cho thấy chất lượng nước vào mùa khô chịu chi phối chủ yếu bởi quá trình tích tụ chất rắn lơ lửng, khoáng hóa và ô nhiễm kim loại nặng, trong khi mùa mưa chịu tác động mạnh của rửa trôi bề mặt, gia tăng tải lượng ô nhiễm hữu cơ và dinh dưỡng. Việc tích hợp sử dụng WQI và PCA đã cho phép đánh giá đồng thời xu thế tổng thể và cơ chế phát sinh ô nhiễm theo mùa, qua đó cung cấp cơ sở khoa học tin cậy phục vụ công tác giám sát, quản lý và bảo vệ chất lượng nguồn nước sông Đồng Nai theo hướng bền vững.