PHÂN TÍCH ĐẶC TRƯNG BỨC XẠ TỬ NGOẠI VÀ CHỈ SỐ NHIỆT TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Tóm tắt

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và đô thị hóa nhanh, bức xạ tử ngoại (UV) và điều kiện nhiệt - ẩm bất lợi đang trở thành những nguy cơ ngày càng rõ rệt đối với sức khỏe cộng đồng tại các đô thị nhiệt đới. Nghiên cứu này phân tích đặc trưng theo thời gian, phân bố không gian và tần suất xuất hiện các điều kiện bức xạ tử ngoại cao tại Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2016-2020, đồng thời xem xét bối cảnh nhiệt - ẩm đi kèm thông qua chỉ số nhiệt (Heat Index - HI). Chỉ số UV (UVI) được xác định từ suất bức xạ tử ngoại gây đỏ da theo khuyến nghị của WHO/WMO, trong khi chỉ số nhiệt được tính từ nhiệt độ và độ ẩm không khí theo công thức của NOAA. Các ngưỡng UVI ≥ 9, HI ≥ 32°C và HI ≥ 41°C được sử dụng để đánh giá các điều kiện nguy cơ có ý nghĩa đối với sức khỏe cộng đồng. Kết quả cho thấy chỉ số UV duy trì ở mức cao quanh năm và có tính mùa rõ rệt, với các giá trị cực đại tập trung chủ yếu trong giai đoạn tháng 3-4. Các điều kiện bức xạ tử ngoại nguy hiểm xuất hiện với tần suất đáng kể, chủ yếu trong mùa khô. Phân bố không gian UVI chịu chi phối chủ yếu bởi các yếu tố khí quyển quy mô lớn, trong khi chỉ số nhiệt phản ánh rõ hơn tác động của điều kiện bề mặt và đô thị hóa. Mặc dù không trùng khớp hoàn toàn về phân bố không gian, các ngày có UVI cao thường đồng thời diễn ra trong bối cảnh nhiệt - ẩm bất lợi, làm gia tăng mức độ phơi nhiễm tổng hợp.